www.catalsay.com

 

 

- Sızırın yükselen sesi -

Sızır Sivas'ın bir beldesidir. Ormanı, şelalesi, doğal su kaynakları ve tarihi mekanları ile tanınır. Sivas iline 130km, Kayseri iline 105 km, Gemerek ilçesine 22km. mesafede bulunur.

Sızır Eskiköy Ören Yeri

Sızır kasabasının güneydoğu girişinde eskiköy adıyla anılan mevkidedir. Elde edilen buluntular bu bölgenin çok eski bir yerleşim merkezi olduğunu göstermektedir. Kayalık ve yeşil bir alan içerisinde bulunan bu bölgede birçok mağara vardır. Bölgenin doğusunda bulunan çağşak mevkiinde yüze yakın mağara bulunmaktadır. Bunlardan bazıları çeşitli nedenlerden dolayı tahrip olmuştur. Eskiköy'de necip'in ini adıyla anılan mağara yeraltı şehrini andırmaktadır. 25-30 m.'ye kadar içerisine girilebilmekte ve içeride odalara ayrılmaktadır. Yine bu bölgenin güneydoğusunda bulunan Köşkbaşı adıyla anılan yerde bir Köşk bulunduğu, burada bulunan arkeolojik kalıntılardan anlaşılmaktadır. Maalesef bu kalıntılar zaman içerisinde bilinçsizce halk tarafından çeşitli yerlerde kullanılarak tahrip edilmiştir.

Sızır'da bu ören yerlerinden başka; Karacaören ve Dendeliz ören yeri ile kasabanın kuzeybatısında ormanlık bir alan içerisinde bulunan Çatalsay mevkiinde de bir su sarınıcı kalıntısı bulunmaktadır. Bütün bu kalıntılardan Sızır'ın Roma ve Bizans döneminde yerleşim merkezi olduğu sanılmaktadır.

Sızır Kalesi

Sızır kasabasının şu andaki yerleşim merkezi olup, görünen kalıntı yoktur. Kasabanın merkezinde bulunan Hüyük'ün çevresi çok önceleri su ile çevrili olduğu, zamanla suların çeşitli tabii nedenlerden çekildiği ve Roma Kralı Sezar zamanında buraya bir kale yapıldığı tahmin edilmekte, bundan dolayı Sızır'ın adının Sezar'dan geldiği söylenmektedir. Kale üzerinde bulunan mahalle şimdi Kalebaşı mahallesi olarak anılmaktadır.

Genel Bilgi

Diğer bir rivayete göre de bu bölgede fazla suyun sızması sonucu önceleri Sızar diye anıldığı sonradan Sızır'a dönüştürüldüğü ifade edilmektedir. Kasabanin kurulus tarihi kesin olarak bilinmemekle beraber gerek tarihcilerin,gerekse diger arastirmacilarin günümüze intikal edenbilgilerine göre RomaImparatorlugu zamaninda Jül sezar devrine rasladigi rivayet esilmektedir. Rivayete göre Jul Sezar,in dogu seferi esnasinda M.ö.48 yillarinda Sizir kasabasinda bir kale insa ettirdigi ve kaleye Sezar kalesi denildigi, yine Sizir,in cevresinde ise Eti,lerden kalma bir cok magralar mevcuttur. Daha sonralari bu kaleyi Sezar,in komutanlari tarafindan bol su kaynaklari cevrili oldugu icin mesire yeri olarak kullanildigi diger rivayetlerdendir. Selcuklu,larin anadolu.ya gelmelerinden sonra kale Sezar kalesi de Selcuklu,lar tarafindan zapt edilmis ve kalenin duvarlarinda sular sizdigindan kalenin ismi Sizar Kalesi olarak degistirilmistir. Yaklasik 1400 yilinda Sizar kalesi Osmanlilar tarafindan simdiki ismi SIZIR olarak degistirilmistir. Bu durumlari belirten en büyük kaynaklar ise Romali,lara ait mezar taslari, kitabeler ve Lale kalintilarini Kalebasi olarak anilan bir mahallenin olmasi ve kasabanin kuzeyinde güneyinde gecit saglayan ve cok eski caglarda yapilmis oldugu anlasilan bir yer alti gecidi bulunmaktadir. Sizir Orta Anadolu bölgesinde kurulmus cografi mevkii olarak 39?1,1'enlem, 36?04'boylamı zerinde bulunmaktadir. Türkiye'nin tam ortasinda bulunan sivil havacilik ucaklarinin sinyal veren VOR istasyonu Sizir kasabasinin hem yanibasindadir Yani SIZIR kasabasi Türkiye'nin tam ortasindadir. Dogu, bati ve kuzey taraflari daglarla cevrili bir düzlük üzerine kurulmustur. ama simdi ise yani basindaki Ali daginin yarisi yerlesim merkezi haline gelmistir. Icerisinde ayanözü deresi olup hemen kuzey kisimlarindan Göksu deresi maydana getirmektedir. Sizir Kasabasi'nin her tarafinda su cikip tamamen bir adayi andirmaktadir. Bu sular birleserek kizilirmaga karismaktadir. Iklim itibariyle sert bir yayla iklimine sahiptir. kislar kar yagisli ve donlu günler oldukca uzun sürmektedir. sizir'in Rakimi 1350m dir Hakim rüzgarlar daha ziyade kuzey ve kuzey-bati istikametlerinden esmektedir. Sizir 1954 yilinda kadar muhtarlikla yönetilmis olup,1954 yilinda ise Belediye kurulmasi ile yeni bir kimlik kazanmistir. Belediye olusundan itibaren Subasi, Kalbasi ve Köprübasi olmak üzere üc mahalle muhtarliga ayrilmistir. 1935'de-----2069 1960'da-----3554 1940'da-----2308 1965'de-----3800 1945'de-----2346 1985'de-----7500 1950'de-----2642 1991'de-----9456 1955'de-----3155 Sizir halkinin cogunlugu tarim ve hayvancilikla ugrasmaktadir. Bir kismi ise diger sehirlerde calismakta ve Avrupa'da halen isci olarak calismaktadirlar. Ama sizir (1980-1990 ) yillarinda emekli kisilerin 'Sizirli'larin' yerlesim alani olarak tekrar d?nmeleri Sizir'in n?fus artisinin son yillarda daha artmasini saglamistir. Sizir'da ilk defa 1965 yilinda imar planicizilmis.ama teknik eleman olmayisindan dolayi pek uygulanamamistir.1985 yilinda tekrar cizilmis ve 1990 yilinda revizyona ugramistir. Imar plani450 hektara cikarilarak mesken bölgeler verimsiz araziye kaydirilmistir. Sizir'da yerlesim yaklasik 300 hektardir Sizir sehir ici oldukca elverissiz bir bicimde gelismistir. Sizir'in bir cok kisminda (su,kanalizasyon,yol yapimi vs.) gibi hizmetlere belediyece ?nem verilmekte ve ayrica cevre d?zenlemesi icin imkanlar ölcüsünde calismaktadir.altyapi tamamlanmis. Sehir ici yollar genelde parketasi ile kapli olup asvalt azdir. Sizir'da gecmis ekolojik bir yapi olmamasindan dolayi betonarme binalar yapilmaktadir.Bundan dolayi,da Sizir'da betonarme bir yapi tarzi vardir. Genelde bu binalar planli ve güzel görünüm saglayacak sekildedir. Katnizami ise anayolarda yeni 14mt.'lik yollarda 3 kat diger yerlerde ise 2 katli ve bahceli nizam olarak yapi izni vardir. Sizir'da parklarada oldukca önem verilmis ve Sizir Imar planinda park ve agaclandirilacak alan oldukca fazladir. Sizir'da merkez kisim tamamen dolu vaziyete oldugundan halk civara yayilmaya baslamistir. Kasabanin merkezinden cikan Göksu bu yöreye hayat veren en ?nemli etkenlerden biridir. Kasaba'nin güney kisminda Ic Anadolu'nin cenneti SIZIR'da turistik selalesi vardir. Bu selale Sizir isminin duyulmasinda ayri bir güzellik arzetmektedir ve Sizir'in sembolü olmustur Göksu'nun eskiden Sizir'a dogru......oldugu gözle görülmektedir. Hatta bir göl oldugu acikca bellidir. Bu yerlerde cok yakinda caglayan denilen cok eskilerden kalma tarihi magralar bulunmaktadir. Bu magralarda bug?ne kadar herhangi bir arkeolojik bir arastirma yapilmamistir.

Buralar bahar ve yaz aylari boyunca turistler gelip gezmektedirler. Kasaba etrafinin sularla dogal su kaynaklariyla cevrili olmasi, turistik selale ve magaralarinin bulunmasi nedeniyle Ic Anadolu Bölgesinin ensirin yerlesim birimlerinden biri durumundadir. Sizir'in kendi kasaba merkezi basta olmak ?zere yakin köyleri Dendil,Burhan ve Yenicubuk kasabasi ve Gemerek Ilcesinin icme suyu Sizir kasabasindan cikan suyla verilmektedir. Ayriyetten yine Sizir....Sizir Göksu sulama sebekesi adi altinda kasaba arazisinin hemen hemen yarisi,Egerci kasabasi ve dendil köyünün arazisi sulanmaktadir. Günümüzde elektirik enerjisinin Hidroelektirik santirali yine Sizir Göksu suyu üzerine kurulmustur. Sizir Göksu Hidroelektirik santiralinda elde edilen enerji ile cevrenin teknolojisi hayat kaynagi olusturmaktadir. Sizir Göksu Hidroelektirik santirali sizir kasabasinin güneyinde Egerci kasabasinin yakininda Sizir'dan 160 metre...Santral 3 adet Generatir ile calismakta her Generatör 2620 KW tm santral ise 7MVA elektirik enerjisi ?retmektedir. Hidroelektirik santrali 1953 yilinda Avusturya Firmasi tarafindan yapilmis, Generat?rler Simens firmasi tarafindan getirilmistir Santiralin ürettigi enerjinin 1/3'ü Sizir ve cevresi tarafindan kullanilmakta, diger 4/3'ü ise TEK T?rkiye sistemine verilmektedir. Burda 3 vardiye üzerine 25 isci calismaktadir.

Sizir Ormanlari ve Sizir'da Yapilan Isler
Sizir doga g?zelliginin diger bir sebebi ise kuzey ve kuzey batisindaki Akdag ormanlaridir. Sizira 20 km uzakliktaki Sizir ormanlari T?rkiye'nin en guneyindeki sari cam ormanlarini teskil eder. Sicak ve kurak iklime en yakin olan rutubet ve yagissiz sari cam ormanlardir.
Sizir ormanlari toplam 26.940 hektar ormandan olusup. bunun 20401 hektari koru cam ormandir. 6539 hektari ise mese ormanidir.95 hektar orman ise hic dokunulmamis muhafaza ormanidir. Sizir ormanlarindan yilda 3000-7000m? agac kesimi yapilmaktadir. Bu kesim yillik artan orman miktarinin (eta) altindadir. Kesilen bu agaclardan tonruk,tel diregi, maden diregi, sanayi odunu,kagitcilik ,sirik ve yakacak odun elde edilmektedir. Sizir ormanlarinin yaklasik rakimi 1800 ile en y?ksek tepesi olan kara ziyaret rakimi 2023 dir. Bunun yaninda Sizir t?m yakacagini buradan temin etmektedir. Buna ragmen yapilan kesim ve orman... yaklasik 50 aile gecimini temin etmektedir.
Bu ormanlara ?nceden Armut alan serisi, cennet deresi serisi,cicekli
(k?yde dere serisi) diye ?ce ayrilirdi. simdi ise Sizir Serisi denilmektedir ve sizir Orman sefligine baglidir.(erosyon icin ...50 hektar.... Bu daglarda Sizir'in ve cevresinin yaz aylarinda bir mesire yeridir. Cennet deresi, ilik bayduran ve diger bir cok pinarlari yaz aylarinda yerli turisttin yer bulmasi zordur. Ayriyetten Sizir halkinin bu ormanlar icinde hayvanlarini otlatmak ve yaylamak icin 11tane oba vardir. Bunlar Kisikyurt, karamikli, arpa...Bu yaylalardan cikan sular olusturarak Ayan?z? deresi ve kumardas deresi olarak bahar aylarinda
... ulasir Yaz ve sonbaharda bu sular kabarir. Simdi ise Kanartas deresinin sularindan yararlanmak icin Kisukyurt yaylasinin oldugu yere bir sulama baraji yapilmasi icin projeler bitmek ?zeredir?
Kasaba halkinin en ?nemli gelir kaynaklarindan biri ise hayvanciliktir. Cevrenin elversili olmasi nedeniyle kasaba 5000 b?y?kbas ve 10.000 civarinda k?c?k bas hayvan vardir. Sizir'da hayvancilik iki t?rden yapilmaktadir. Mera hayvanciligi ve ahir hayvanciligidir.
Halkin b?y?k bir cogunlugu genelikle mera hayvanciligi yapilmaktadir. Yani hayvanlar havalarin m?sait oldugu zaman devamli disarda yiyecegini temin etmektedir. Yaz aylarinda da yaylalar cok musaittir. Ahir hayvanciligi s?t ve et olmak ?zere iki b?l?me ayrilir. Bu da devamli ahirda yapilan hayvanciliktir. Ayni zamanda k?mes hayvanlari ve aricilikta son zamanlarda cok artmistir.
Simdiye kadar halk kendi hayvanini ve s?t?n? kendisi pazarladi.Ama yakin zamandan beri kasabada faaliyet g?steren Ratim Kredi Kooperatifi tarafindan yurt disindan Montofon inekler getirilerek halka devlet destegi ile satilmaktadir. Ve de halkin s?t?n? toplu sekilde toplanip pazarlanmasi icin de bir tanker alinmasi icin calismalar mevcuttur.Kasabadaki t?m hayvanlar veteriner kontrol? altindadir.
Sizir'da hayvanciligin yaninda tarima cok ?nem verilmektedir ve halkin ?nemli gelir kaynagidir Sizir'da yaklasik 2500 d?n?m araziye ekim yapilmaktadir.
sizir'da bugday,arpa,cavdar,yulaf,yonca,bircak,mercimek,fasulye,nohut,patates,seker pancari,sogan,aycicegi,taze sebzelerden domates,biber,salatalik,lahana,meyvelerden ise;kavun,karpuz,elma,armut,kaysi,erik,ceviz, ve ?z?m yetisdirilmektedir. Son yillarda daha fazla gelir getiren fasulye ekimine ?nem verilmektedir. Simdi yaklasik 500 dekar fasulye ekilmektedir. Sizir'da sulak arazinin olmadigi kirac tarlalar genelde nadasta ekim yapilmaktadir. Daha fazla arazinin sulanabilmesi ve gelir getirici modern tarim yapilabilmesi icin calismalar s?rmektedir. kumardas mevkiine yeni kisikyurt yaylasinin oldugu yere sulama baraji yapilmasi icin calismalar bitmis durumundadir. Yakin zamanda baraj insaatina baslanmasi beklenmektedir? Sulama baraji bittigi zaman Sizir'da sulanmyan arazi kalmayacaktir. Kavak ?retimi coktur. Sizir'da modern ve iyi bir tarimcilik yapilabilmesi icin sizir Ziraat teknisyenligiyle ve sizir Tarim kredi Kooperatifi halka hizmet vermektedir. Sizir Tarim Kredi Kooparatifinin 1150 ?yesi bulunmaktadir. Buna 780 ?ye aktif ?yedir ve 1952 yillinda b...ve cevre b?lgelere hizmet g?t?rmektedir. Ciftci halk tarim aletlerini yilda yaklasik 150 ton g?bresini ve tarim ilaclarini Kooperatiften temin edilmektedir.
Sizir'da net olarak tesekk?l etmis bir ticaret merkezi mevcut degildir. K?c?k sanatlar merkezi olarak bir cekirdek yoktur.
Kasabada 58 adet bakkal 10 adet agac ve demir at?lyesi, 5 adet berber,4 adet lokanta, 15 adet konfeksiyon-tekstil mevcuttur. Her carsamba g?nlerinde emtia pazari kurukmaktadir. Bu pazarin kurulmasiyla kasaba ucuz bir sekilde giyecek ve yiyecek temin etme imkani bulmakradir. Sizir'da ayriyetten 198. yilinda hizmete giren Ziraat Bankasi Subesi bulunmaktadir. Bankanin yillik cirosu...TL' dir.
Sizir'da kirec ve mozayik cikaran bir isletme bulunmaktadir.Buradan cikarilan kirec ve mozayikler t?m cevreye satilmaktadir.
Sizir'in cevresinde cok g?zel mermer yataklari mevcuttur. 1970 yilinda Renktas kirec ve mermer Sanayi adi altinda bir isletme kurulmasi icin tesebb?se gecilmis, yeterince ortak ve de Devlket destegi olmayinca kurulamamistir. O d?nemlerde yapilan arastirmalara g?re 7 renkte ve yaklasik bin yil yetecek kadar mermer reserveleri bulunmaktadir. Egerbir g?n b?yle bir isletme Sizir'a kurulacak olursa Sizir gercekten o zaman sanayi bir merkez haline gelecektir. Yine Kocabas civarinda demir, krom ve linyit maden yataklari bulunmaktadir. Hatta demir k?resi denilen bir b?lgede cok ?nceleri maden islendigi ve cikarildigi hala bellidir. Son zamanlarda bir ?zel sirketin bu maden kaynaklarindan yararlanmak icin calismalar baslatmis.
Sizir'da is yeri ve sanayi olmadigindan halk genelde diger sehirlere veya yurt disinda calismaktadir. Daha ?nceleri askerligini yaptigi zaman diger sehirlerde isler arayarak Sizir'dan ayrilmaktadir. Genelde Sivas, Kayseri ve Istanbul'da calismaktadirlar. Kayseri'de 100 aileden fazla Sizir'li calismaktadir. Istanbul'da yine yaklasik 100 Sizirli aile calismaktadir. Kayseri'de genelde Kayseri belediyesi, S?mer-Bank Dokuma Fabrikasinda calismaktadirlar. Kalkin cogunlugu ise 1960 yillarinin basindan itibaren Avrupa ?lkeleri ile yapilan anlasmalar ile aile fertlerini ve simdi de evlilkler ile akrabalarini Avrupa'ya getirmektedirler
Bu ?lkelerin basinda Almanya, avusturya, Hollanda, Belcika, Fransa, Isvicre, Isvec, Danimarka, Norvec, Avustralya gelmektedir.
Son yillarda da Afrika ve Arap ?lkelerin calismaya gitmektedirler.
Simdi sadece Almanya'da yaklasik 800 Sizir'li yasamaktadir. Toplam yurt disinda ise yaklasik 1500 kisi yasmaktadir. Genelde bu insanlarin gerek Sizir'in kalkinmasinda, gerekse Sizir'da yasayan akrabalarinin ekonomik durumunda ?nemli rol oynamaktadir.
1970'li yillarda kasabada yurt disinda calisan kisiler tarafindan yapilan Beton binalar kasabayi sarmistir. Yurt disinda calisan iscilerin gerek kendi aile fertlerine yaptigi yardimlar gibi Sizir Belediyesine de cok yardimda bulunmuslardir. Bunlari siralarsak 1974 yilinda bir Ford Minib?s Anbulans, 1976 yilinda 1 adet Hanomag Kepce, 1979 yilinda 1 adet 55 kisilik Mersedes otob?s ve makam arabasi, bir mersedes Otomobil, 1990 yilinda 1 adet kazici kepce, 1 adet Pikap, biri damperli olmak ?zere iki adet Mersedes Kamyon Sizir Belediyesi'ne Yurtdisindan dogrudan hibe olarak verilmisdir.
Ayrica Belediye'ce alinan Itfaye arabasi, yapilan ilk okul, orta okul ve kuran kursuna maddi olarak b?y?k miktarda bagista bulunmuslardir. Yurt disinda calisan iscilerin yaz aylarinda Sizir'a izne gelmeleri ile kasabada yabanci plakali arabalarla dolup tasmakradir ve herg?n d?g?n konvoylarinda dikkati cekmektedir.